حذف علیت یعنی حذف عقل
16 بازدید
محل نشر: قبسات » بهار 1384 - شماره 35 »(10 صفحه - از 117 تا 126)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
چکیده این مقال بر آن است که آرای ابن رشد را در خصوص اصل علیت مورد مداقّه قرار دهد. ابن رشد، انکار علیت را به دلیل ناسازگاری با عقل و اختلال منطق فهم و علم، نامعقول دانسته، تقسیم علت فاعلی به بالطبع و بالاراده را غیر دقیق و و تقسیم به طبیعی و الاهی را نادرست می داند. مؤلف ، موارد نیازمندی معلول به علت را بیان ، و قاعده الواحد را از نظر ابن‌رشد یک خرافه ارزیابی می کند. این مقال، ابن رشد را به سبب نکته سنجی های ظریف و دقیق در موارد گوناگون، فیلسوف و نه شارح به شمار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ آورد، و به برخی از نکات می‌پردازد. واژگان کلیدی: علیت، معلول، قاعده الواحد، علل فاعلی الهی، امکان. مقدمه ابوالولید محمد بن رشد (مرگ 595) که همزمان با سهروردی زندگی می کرد، در غرب سرزمین های اسلامی به راهی درست بر خلاف راه سهروردی (مرگ 587 ق) رفت. او به جای نقدو تحقیر فلسفه، به احیای آن همّت گماشت. او حتی به تصفیه فلسفه مشایی ارسطویی، از خطاهای شارحان، از جمله فارابی و ابن سینا پرداخت. در این گونه موضعگیری ابن رشد هم، اوضاع سیاسی بی اثر نبود**. اکنون به بحث از دیدگاه وی در مسأله علیت می پردازیم: _______________________________ * استاد دانشگاه علامه طباطبائی. تاریخ دریافت: 18/9/83 تاریخ تایید: 7/10/83 ** به این دلیل که بحث خود را در تاریخ تحلیلی ـ انتقادی فلسفه، به صورت موضوعی ادامه خواهم داد، پرداختن به این گونه تأثیرها را به بحث جدا‌گانه‌ای موکول کرده‌ام تا به تکرار آن‌ها مجبور نشوم.
آدرس اینترنتی